🌐 TÜKETİCİ E-KÜTÜPHANESİ
📂 PSİKOLOJİ VE TÜKETİCİ
📄 Tüketiciler olumsuz duygu (üzüntü, kaygı) deneyimlediklerinde, telafi edici olarak daha fazla hazcı (kuru üzüm yerine patlamış mısır veya çikolata vb.) veya lüks ürünleri tüketebilmektedir (tıklayınız 1; tıklayınız).
📄 Narsizmin (kendine aşırı önem verme, eksik empati vb.), gösteriş tüketimine benzer şekilde, eşsizliği gösteren ürün tercihiyle ilişkili olabildiği görülmektedir (tıklayınız 1; tıklayınız 2).
📄 Dürtü kontrol bozukluğu, patolojik-takıntılı satın alma ile ilişkili olabilmektedir (tıklayınız).
📄 Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu; davranışsal bağımlılıklarla ve sorunlu tüketici davranışlarıyla (sigara içme, içme, yeme bozukluğu, takıntılı satın alma vb.) ilişkili olabilmektedir (tıklayınız).
📄 Aşırı ebeveyn kontrolünün (çocuğun görevlerini yapma, özerkliğini kısıtlama), çocuğun veya gençlerin psikolojik sorunlar yaşamasını (sosyal kaygı, kaygı bozuklukları vb.) ve gösteriş tüketimini pozitif yönde etkileyebildiği görülmektedir (tıklayınız 1; tıklayınız 2).
📄 Boşanma, çocukların alkol ve sigara kullanımını pozitif yönde etkileyebilmektedir (tıklayınız 1; tıklayınız 2).
📄 Diğer taraftan duygusal boşanmanın (eşler arası duygusal bağlantı olmaması) çocukları daha olumsuz etkilemesi olasıdır (tıklayınız).
📄 Tüketiciler bıkkınlık karşısında dürtüsel alışverişlere yönelebilmektedir (tıklayınız).
📄 Tüketicinin boykota katılımını; daha iyi hissetme ve fark yaratma arzusu gibi faktörler (tüketici düşmanlığından çok) etkileyebilmektedir (tıklayınız 1;tıklayınız 2).
📄 Yalnızlık hissi, tüketicinin marka aşkını pozitif etkileyebilmektedir (belirli markala yönelik tutku benzeri duygu, bireysel başarının öncelikli olduğu bireyci tüketicilerde gelişebilmekte) (tıklayınız).
📄 Bilinçli farkındalık (şimdiki ana odaklanabilme vb.), daha az gösteriş tüketimi (daha az materyalizm, statü kaygısı ve benlik saygısı gibi değişkenler aracılığıyla) ve daha az dürtüsel satın almayla da ilişkili olabilmektedir (tıklayınız 1; tıklayınız 2; tıklayınız 3).
📄 Düşük benlik saygısına sahip tüketiciler, benlik algılarıyla uyumlu şekilde daha kalitesiz-aşağı-yetersiz ürünlere yönelebilmektedir (tıklayınız).
📄 Uyku kaybı, insanları diğerlerine daha az yardım etmesiyle ilişkili olabilmektedir (tıklayınız).
📄 Tüketimde sosyal etkiler kaçınılmazdır. Bu araştırmada marka kaynaklı akran zorbalığının, genç tüketicilerin marka tercihini (akranların kullandığı markalar) pozitif etkilediği belirlenmiştir. Bu etkide ise benlik saygısının düzenleyici (benlik saygısı düşükse öne çıkan markalar tercihi daha yüksek) olduğu anlaşılmıştır (tıklayınız).
📄 Hediye verme davranışı, her zaman içsel motivasyonla gerçekleşmez. Narsizm, ilişkileri devam ettirme ve diğerlerini etkileme gibi motivasyonlara bağlı hediye vermeyle ilişkili olabilmektedir (tıklayınız).
📄 Sosyal gruplar, takipçileri etkiler (Sosyal Kimlik Teorisi). Takım özdeşleşmesi, rakip sponsorun kötülüğünü istemeyi (Schadenfreude) kazanmaya verilen değer aracılığıyla pozitif etkileyebilmektedir (Tüketimde duygusal etkilerin başka bir görünümü) (tıklayınız).
📄 Tutum ve öznel normların yanında, öngörülen gurur (suçluluktan daha fazla) ve suçluluk tüketicinin organik ürün satın alma niyetini pozitif etkilemektedir (dayanışmacı kültürde daha fazla) (tıklayınız).
📄 Travmatik olaylar (afet vb.) insanları daha stresli ve depresif hale getirirken, bir başa çıkma mekanizması olarak onların daha dürtüsel ve takıntılı alışveriş yapmasını etkileyebilmektedir (tıklayınız).
📄 Karanlık kişilik özellikleri (makyavelizm, narsizm, psikopati) daha sık erdemli mağdur sinyallemesiyle (erdemli ve mağdur olduğunu gösterme) ilişkilidir. Bu ise tüketicinin etik olarak sorunlu (yalan söyleme, sahte ürün satın alma niyeti ve zararı abartma vb.) davranışlarıyla ilişkili olabilmektedir (tıklayınız).
📄 Çocukluk travmalarının dürtüsellik ve dürtüsel harcamaları pozitif etkileyebilmektedir (Richardson vd., 2024). Negatif çocukluk deneyimlerinin tüketicilere etkilerine ilişkin araştırmalar, tüketicileri daha iyi anlamayı sağlayacaktır (tıklayınız).
📄 Çoğu zaman anında ulaşılabildiğimiz küçük ödülleri, gelecekteki büyük ödüllere tercih eder (zaman iskontosu yüksektir), gelecekteki büyük ödülün değerini fazlaca indirgeriz. Sabırsızlık veya acelecilik gibi anlamlara gelen bu durum, hatalı tüketici tercihlerinin yanında, sağlıksız beslenmeyle de ilişkilidir (tıklayınız).
📄 Psikoloji ve kişilik bozuklukları-sorunları zorlayıcı satın alma gibi tüketici sorunlarıyla ilişkili olabilmektedir. Bunlar gelecek vaat eden disiplinler arası bir çalışma alanını oluşturmaktadır (tıklayınız 1; tıklayınız 2; tıklayınız 3).