🌐 TÜKETİCİ E-KÜTÜPHANESİ
📂 TÜKETİCİ SORUNLARIYLA İLGİLİ ÖLÇEKLER
Bir olguyu anlamanın en iyi yollarından biri araştırmacıların onu nasıl ölçtüğünü incelemektir.🔍
📄 Reklam okuryazarlığını (reklamı, amacını, içeriğini, tekniklerini anlama) artırmak, çocuğun reklamlardan daha az etkilenmesinde kısmi bir çözüm olabilir. Buna yönelik derleme bir taslak ölçekk aşağıdadır 🛒👇 (tıklayınız1; tıklayınız 2; tıklayınız 3):
|
Bilgisayar veya akıllı telefonunuzda oynadığınız oyunlarda karşılaştığınız mal, hizmet veya bunların tanıtımlarıyla ilgili katılma düzeyinizi belirtiniz. AKILLI TELEFONLARDAKİ OYUNLARDA GÖRÜLEN ÜRÜN, MARKA VE TANITIMLAR: 1. Kesinlikle katılmıyorum, ..., 5. Kesinlikle katılıyorum |
||||||
|
|
||||||
|
1 |
Aslında birer reklamdır |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
2 |
İşletmeler tarafından ücret verilerek oluşturulur |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
3 |
Ürünleri satmak/satın alma isteği oluşturmak için yapılır |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
4 |
Ürünler hakkında daha olumlu düşünülmesini (kaliteli, sağlıklı vb.) amaçlar |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
5 |
Ürünler hakkında daha olumlu hissedilmesini (mutluluk verici, eğlenceli vb.) amaçlar |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
6 |
Özellikle çocuk ve gençlere yönelik hazırlanmıştır |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
7 |
Ürünlerin özellikleri gerçek dışı/abartılı şekilde iyi olarak anlatılabilir |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
8 |
Ürünlerin sadece olumlu yönlerini anlatılır |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
9 |
İhtiyaç duymadığımız ürünleri satın almamamıza neden olabilir |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
10 |
İkna tekniği olarak markaları tekrar tekrar gösterilir |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
11 |
İkna tekniği olarak belirli ürünlerin kullanımı gösterilir |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
12 |
İkna tekniği olarak belirli markaları kullananların mutluluğu anlatılır |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
13 |
İkna tekniği olarak ürünler/markalar eğlenceli durumlarla ilişkilendirilir |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
14 |
İkna tekniği olarak güvenilir kişilerden yararlanılır (sevilen kişi, karakter vb.) |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
|
15 |
Ürün özelliklerine kolayca inanmamı amaçlar |
① |
② |
③ |
④ |
⑤ |
📄 Alışveriş bağımlısı mıyım? 🔍Sık kullanılan alışveriş bağımlılığı ölçeğinin çevirisi aşağıdadır 🛒 👇(en az 4'üne 3-4 yanıtı verenler riskli ⚠️) (son 12 aydaki alışveriş alışkanlıkları, yanıtlar: 0: Kesinlikle katılmıyorum,.., 4. Kesinlikle katılıyorum) (tıklayınız):
1. Her zaman alışveriş yapmayı/bir şeyler satın almayı düşünürüm (Belirginlik)
2. Ruh halimi değiştirmek için alışveriş yaparım/bir şeyler satın alırım (Duygudurum değişikliği)
3. Gündelik sorumluluklarımı (okul ve iş vb.) olumsuz etkileyecek kadar çok alışveriş yaparım-bir şeyler satın alırım (Çatışma)
4. Eskisiyle aynı tatmini elde etmek için hep daha fazla alışveriş yapmam/bir şeyler satın almam gerektiğini hissederim (Tolerans)
5. Daha az alışveriş yapmaya/daha az şey satın almaya karar verdim ama bunu başaramadım (Nüksetme)
6. Herhangi bir nedenle alışveriş yapmam/bir şeyler satın almam engellenirse kötü hissederim (Yoksunluk)
7. İyi oluş halimi bozacak kadar çok alışveriş yaparım/bir şeyler satın alırım (Sorunlar)
📄 Dürtüsel satın alma eğiliminin değerlendirilmesinde en yaygın kullanılan ölçeklerden birine yönelik maddelerin çevirisi aşağıdaki tablodadır 🛒 👇 (tıklayınız):
|
1 |
Alışverişe gittiğimde, alışveriş listemde olmayan ürünler satın alırım |
1. Çok nadir |
2 |
3 |
4. |
5 |
6 |
7. Çok sık |
|
2 |
Plansız satın alımlar yapan biriyim |
1. Çok nadir |
2 |
3 |
4. |
5 |
6 |
7. Çok sık |
|
3 |
İlgimi çeken bir ürün gördüğümde, sonuçlarını düşünmeden alırım |
1. Kesinlikle katılmıyorum |
2 |
3 |
4. |
5 |
6 |
7. Kesinlikle katılıyorum |
|
4 |
Spontane alışveriş yapmak eğlencelidir |
1. Kesinlikle katılmıyorum |
2 |
3 |
4. |
5 |
6 |
7. Kesinlikle katılıyorum |
|
5 |
Alışveriş listemde olmayan ürünleri satın almaktan kaçınırım (*ters kodlanır) |
1. Kesinlikle katılmıyorum |
2 |
3 |
4. |
5 |
6 |
7. Kesinlikle katılıyorum |
📄 Kahve tüketim BOZUKLUĞUNA ilişkin DSM-5 uyumlu bir ölçek çevirisi aşağıdadır (Son üç ay) (0; Hiç, 0.5; Bazen, 1; Her zaman) (7 ve üzeri yüksek🚨; 4-6 orta düzey ⚠️) (tıklayınız):
1. Daha fazla kahve içiyorum ya da daha sert olanlarını tüketiyorum (daha fazla)
2. Kahve içmeyi azaltmayı veya bırakmayı denedim ama yapamıyorum (başarısız bırakma girişimleri)
3. Kahve bulmak, içmek veya etkilerinden/yan etkilerinden kurtulmak için çok zaman harcıyorum (zaman ayırma)
4. Kahve içmek için çok güçlü bir istek ve dürtü hissediyorum (aşırı istek)
5. Kahve içmem iş, ev veya okuldaki sorumluluklarımı engelliyor; örneğin kahve içmek ya da almak için kafeye uğradığımdan işe geç kalıyorum (sorumlulukları aksatma)
6. İlişkilerimde sorunlara yol açtığında bile kahve içmeye devam ediyorum, örneğin aşırı kahve tüketimimden endişe duyan kişilerin bu durumu dile getirmesiyle tartışmalar yaşıyorum (ilişki sorunları)
7. Kahve tüketimim yüzünden yeterli uyuma veya sağlıklı beslenme gibi önemli aktivitelerden vazgeçiyorum (aktivitelerden vazgeçme)
8. Beni aşırı kafein tüketmek gibi riskli durumlara soktuğunda bile kahve içiyorum (tehlikeli kullanım)
9. Fiziksel veya psikolojik sorunları artırdığını bildiğim halde kahve içmeye devam ediyorum (sorunlara rağmen sürdürme)
10. Etkilerini hissedebilmek için daha fazla kahve içmem gerekiyor (tolerans)
11. Kahve içtiğimde azalan fiziksel veya psikolojik yoksunluk belirtileri yaşıyorum (yoksunluk)
📄 Tüketici olarak bir markanın zihnimdeki değeri nedir? 🔍 Girişimci/yönetici olarak markam; tüketicilerin gözünde ne kadar değerli? 📈 Tüketici temelli marka değeri ölçeğinin Türkçe çevirisi aşağıdadır: 👇 (tıklayınız):
Marka sadakati
· Kendimi X markasına sadık bir tüketici olarak görürüm
· X markası ilk tercihimdir
· Mağazada X markası yoksa diğer bir markayı satın almayı düşünmem
Algılanan kalite
· X markasının genel kalitesi son derece yüksektir
· X markası ürünlerinin işlevsel olma olasılığı çok yüksektir
·Marka farkındalığı ve çağrışımı
· Rakip markalar arasında X markasını kolayca fark edebilirim
· X markasını tanırım
· X markasının bazı özellikleri hemen aklıma gelir
· X markasının sembol veya logosunu kolayca hatırlarım
· X markasını zihnimde canlandırmakta zorlanırım (ters kodlanır)
Genel marka değeri
· Aynı olsa bile, başka bir marka yerine X markasını almak mantıklıdır
· Aynı özelliklere sahip olsa bile, X markasını tercih ederim
· X markası kadar iyi başka markalar olsa da, X markasını tercih ederim
· Başka bir markanın hiçbir farklılığı yoksa X markasını satın almak benim için daha mantıklıdır
📄 Ne düzeyde savunmasız bir tüketiciyim veya tüketim tercihlerimle kendime zarar veriyorum? Bir tüketici savunmasızlığı ölçeğinin çevirisi tablodadır: 💸 🔍 👇 (tıklayınız):
|
1. Ürün Bilgisi Savunmasızlığı · Bir ürünü satın alırken, kullanım sürecinde yol açabileceği olası zararları genellikle göz önünde bulundurmam. · Bir ürünü satın alırken, bunun bana zararlı olup olmayacağından emin olamam. · Bir ürünü satın alırken, onu her zaman benzer diğer ürünlerle karşılaştırmam. · Bir ürünü satın alırken, diğer markaların benzer ürünlerini her zaman bilmem. · Ürün satın alırken belirli bir değerlendirme kriterine sahip olmam.
|
2. Tutundurma Savunmasızlığı · Reklamı olan ürünleri sıklıkla satın alırım. · Güncel reklamlarda önerilen ürünleri sıklıkla satın alırım. · Satın alma kararlarımı sıklıkla kitle iletişim araçlarında öne çıkarılan ürün bilgilerine göre veririm. · Benzer ürünler arasında seçim yaparken, satın alma kararımı sıklıkla kitle iletişim araçlarında gösterilen ürün özelliklerine göre veririm. · Pazardaki tanıtım faaliyetlerinde önerilen ürünleri sıklıkla satın alırım. · Eğer bir ürünün reklam yüzü aşina olduğum bir ünlü ise, o ürünü hiç tereddüt etmeden satın alırım. |
|
3. Sosyal Baskı Savunmasızlığı · Sıklıkla başkalarını memnun etmek için bir ürünü satın alırım. · Sıklıkla başkalarının beklentilerine uymak için bir ürünü satın alırım. · Sıklıkla başkalarıyla fikir ayrılığı yaşamaktan kaçınmak için bir ürünü satın alırım. · Bir ürünü satın alırken, sıklıkla başkalarının ne düşündüğünü göz önünde bulundururum. |
4. İade Politikası Savunmasızlığı · Bir ürünü satın alırken, geçersiz bir iade garantisi olsa bile hiç tereddüt etmeden karar veririm. · Bir ürünü satın alırken, koşulsuz iade garantisi varsa hiç tereddüt etmeden satın alma kararı veririm. · Bir ürünü satın alırken, ürün güvencesi veya iade sözleşmesi varsa hiç tereddüt etmeden satın alma kararı veririm.
|
|
5. Pazarlama ve Duygusal Baskı Savunmasızlığı · Satış görevlisi ikna etmesi karşısında kararımı her zaman değiştiririm. · Güler yüzlü bir hizmet almak, her zaman daha fazla ürün satın almama neden olur. · Satış görevlisinin önerisini reddetmekten sıklıkla utanırım. · Satın alma kararlarım sıklıkla duygularımdan etkilenir. |
6. Ayırt Edilebilirlik Savunmasızlığı · Bir ürünü satın alırken, hangi bilginin yanıltıcı olduğunu genellikle bilemem. · Tüketim sürecinde, hangi pazarlama yönteminin aldatıcı olduğunu genelde anlayamam.
|
|
7. Satın Alma Becerisi · Sıklıkla istediğim ürüne benzer olan, daha düşük fiyatlı başka bir ürünü satın alırım. · Bir ürünü satın alırken, ilk tercihimi bırakıp daha kötü olanı seçmekten başka çarem kalmadığı durumlar sıklıkla olur. · Bir ürünü satın alırken, gücümün yettiği çok az seçenek olduğunu sıklıkla fark ederim. · Sıklıkla gerçekten istediğim şeyi alamam ve benzer bir alternatif ürünü satın almak zorunda kalırım. |
|
📄 Ne düzeyde dijital bağlantısızlığın (veya dijital detoks) keyfini yaşayabiliyoruz? Literatürdeki bir JoMO ölçeği sorularının çevirisi aşağıdadır (1. Kesinlikle katılmıyorum, ..., 5. Kesinlikle katılıyorum): 🔋 👇 (tıklayınız):
- Dijital dünyayla sınırlı bir bağlantı olduğunda ya da hiç bağlantı olmadığında kendimi daha mutlu hissederim
- Tatildeyken akıllı telefonumu kullanmaktan kaçınırım
- Dijital dünyadan kopmak günlük yaşantımda daha huzurlu olmamı sağlar
- Dijital dünyayla bağlantıyı kesmek hayatımdaki dengeyi yeniden kurmama yardımcı olur